دانش آموزش محتوا در آموزش حقوق شهروندی، عدالت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری در تربیت معلم (با تأکید بر دانشگاه فرهنگیان)
کد مقاله : 1295-NCSSE7-FULL (R2)
نویسندگان
محمدرضا قلی پور چسلی *1، فائزه زارعی نژاد2، میثم آذردار2
1دانشجوی دکتری دانشگاه اصفهان، مدرس دانشگاه فرهنگیان استان گیلان و البرز
2فرهنگی
چکیده مقاله
آموزش حقوق شهروندی و عدالت اجتماعی در مدارس، یکی از مهم‌ترین ابزارهای توسعه اجتماعی و فرهنگی است. در جهان امروز، شهروندی تنها به معنای داشتن حقوق قانونی نیست؛ بلکه شامل مشارکت فعال، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، احترام به تنوع فرهنگی و توانایی نقد ساختارهای نابرابری است. در ایران، اسناد بالادستی مانند سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، بر تربیت شهروندانی مسئول، عدالت‌جو و مشارکت‌محور تأکید دارند. تحقق این اهداف بدون تربیت معلمانی توانمند در حوزه دانش آموزش محتوا ممکن نیست. در دهه‌های اخیر، آموزش حقوق شهروندی، عدالت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری به یکی از محورهای اصلی تربیت معلم تبدیل شده است. در ایران، دانشگاه فرهنگیان به‌عنوان نهاد رسمی تربیت معلم، نقشی کلیدی در توسعه این حوزه دارد. با این حال، موفقیت آموزش این مفاهیم وابسته به «دانش آموزش محتوا» معلمان است؛ دانشی که ترکیبی از فهم مفاهیم، روش‌های تدریس، حساسیت اجتماعی و توانایی ترجمه مفاهیم انتزاعی به تجربه‌های عینی دانش‌آموزان است. این پژوهش کیفی–کتابخانه‌ای با استفاده از منابع معتبر داخلی و خارجی (2022–2024)، به بررسی ابعاد دانش آموزش محتوا در آموزش حقوق شهروندی، عدالت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری پرداخته و الگویی مفهومی برای تربیت معلمان عدالت‌محور ارائه می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش شهروندی مؤثر نیازمند رویکردی انتقادی، مشارکتی، مبتنی بر تجربه زیسته و حساس به ساختارهای نابرابری است. همچنین دانشگاه فرهنگیان باید برنامه‌های درسی خود را بازطراحی کرده و فرصت‌های میدانی عدالت‌محور برای دانشجویان فراهم کند.
کلیدواژه ها
دانش آموزش محتوا، حقوق شهروندی، عدالت اجتماعی، مسئولیت‌پذیری، تربیت معلم
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر