بازاندیشی دانش آموزش محتوا در عصر هوش مصنوعی مولد: دلالت‌هایی برای توانمندسازی معلمان علوم اجتماعی
کد مقاله : 1292-NCSSE7-FULL
نویسندگان
محمد صادق فلاح یخدانی *
معلم
چکیده مقاله
ورود هوش مصنوعی مولد به کلاس‌های درس، دانش حرفه‌ای معلمان و به‌ویژه دانش آموزش محتوا را در آستانه بازتعریف قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی چارچوب‌های نظری دانش آموزش محتوا در مواجهه با هوش مصنوعی مولد و استخراج دلالت‌های آن برای توانمندسازی حرفه‌ای معلمان علوم اجتماعی انجام شد. روش پژوهش، مرور انتقادی ادبیات با سنتز موضوعی و تحلیل تطبیقی چارچوب‌های نظری بود و مجموعه منابع شامل ۹ مطالعه و سند سیاستی هم‌ترازِ دوره ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶، به‌همراه چند منبع بنیادین راستی‌آزمایی‌شده بود. تحلیل در شش محور مفهومی انجام گرفت: تحول دانش آموزش محتوا؛ ظرفیت‌ها و محدودیت‌های چارچوب دانش فناورانه، تربیتی و محتوایی؛ چارچوب‌های نوظهور شایستگی هوش مصنوعی؛ ویژگی‌های معرفت‌شناختی آموزش علوم اجتماعی؛ فرصت‌ها و مخاطرات تربیتی و اخلاقی؛ و شکاف‌های پژوهشی. یافته‌ها نشان داد چارچوب سنتی با آنکه زبان مشترکی برای یکپارچه‌سازی فناوری، تربیت و محتوا فراهم می‌آورد، در تبیین اخلاق حرفه‌ای، سواد هوش مصنوعی، عاملیت معلم و توسعه حرفه‌ای مستمر ناکافی است و چارچوب‌های نوظهور، از جمله گونه‌های هوشمند و مولد این چارچوب و چارچوب شایستگی معلمان یونسکو، بخشی از این خلأها را ترمیم می‌کنند. شواهد مستقیم در آموزش علوم اجتماعی اندک اما نویدبخش است و نقش معلم را در اعتبارسنجی روایت‌های ماشینی، پرورش تفکر انتقادی و تربیت شهروندی برجسته می‌سازد. بر این اساس، چارچوب مفهومی هفت‌مؤلفه‌ای برای توانمندسازی معلمان علوم اجتماعی پیشنهاد شد که اعتبارسنجی تجربی آن مستلزم پژوهش‌های آتی است.
کلیدواژه ها
دانش آموزش محتوا، هوش مصنوعی مولد، دانش فناورانه-تربیتی-محتوایی (TPACK)، آموزش علوم اجتماعی، توانمندسازی معلمان
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر