نقش داستان های تمثیلی مثنوی معنوی در آموزش تربیت اجتماعی
کد مقاله : 1199-NCSSE7-FULL
نویسندگان
اسماعیل بهرامی1، شجاع عربان1، کامین عالی پور *2
1لرستان - دانشگاه فرهنگیان
2مدرس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان لرستان، رئیس اداره پژوهش و دبیر اجرایی همایش
چکیده مقاله
مثنوی معنوی جلال‌الدین محمد مولوی از برجسته‌ترین متون عرفانی، تعلیمی و روایی ادب فارسی است که در ساختار خود از ظرفیت گسترده داستان، حکایت، تمثیل، گفت‌وگو و روایت برای انتقال مفاهیم اخلاقی، معرفتی و اجتماعی بهره می‌گیرد. داستان‌های این اثر صرفاً ابزار انتقال غیرمستقیم آموزه‌های عرفانی نیستند، بلکه در بسیاری از موارد همچون موقعیت‌هایی تربیتی عمل می‌کنند که مخاطب را با تعارض‌های اخلاقی، پیامدهای رفتار فردی، محدودیت ادراک، مسئله قدرت، مسئولیت، مدارا و کیفیت روابط انسانی مواجه می‌سازند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش داستان‌های تمثیلی مثنوی معنوی در آموزش علوم اجتماعی، به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. در این پژوهش، نمونه‌هایی از حکایات و تمثیل‌های مثنوی از جمله«موسی و شبان»، «فیل در تاریکی»، «نحوی و کشتیبان»، «شیر و نخجیران»، «طوطی و بازرگان» و «پادشاه و کنیزک» بر اساس ظرفیت اجتماعی و تربیتی آنها بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مولانا از روایت برای عینی‌سازی مفاهیم انتزاعی، ایجاد همذات‌پنداری، نقد خودمحوری و غرور، تقویت خودشناسی، آموزش مدارا و پذیرش تفاوت، تقویت مسئولیت‌پذیری، نقد جزم‌اندیشی و ظاهرگرایی و پرورش تفکر انتقادی استفاده می‌کند. در این چارچوب، آموزش علوم اجتماعی در مثنوی از تربیت فردی جدا نیست؛ بلکه اصلاح درون، پالایش انگیزه‌ها و عبور از خودمحوری، مقدمه اصلاح روابط انسانی تلقی می‌شود. ازاین‌رو، داستان‌های تمثیلی مثنوی را می‌توان منبعی ارزشمند برای مطالعات میان‌رشته‌ای در حوزه ادبیات تعلیمی، اخلاق، آموزش علوم اجتماعی و تعلیم و تربیت دانست.
کلیدواژه ها
مثنوی معنوی، مولانا، داستان تمثیلی، تربیت اجتماعی، اخلاق اجتماعی، ادبیات تعلیمی، تعلیم و تربیت.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر