تحلیل نظام‌مند آموزش قانون‌مداری در کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی ایران: یک مطالعه تطبیقی
کد مقاله : 1184-NCSSE7-FULL
نویسندگان
زهره حمزه لو *1، الهه قوام زاده2، زینب شفق نیولوئی2
1گروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان تهران، ایران.
2دانشجوی کارشناسی پیوسته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان پردیس علامه طباطبایی ارومیه، ایران.
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف تحلیل ساختاریافته مؤلفه‌های پایبندی به قوانین در کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی ایران (پایه‌های چهارم تا ششم) طراحی شده است. روش‌ها‌: رویکرد پژوهش ترکیبی (کیفی-کمی) بود. جامعه آماری شامل کلیه محتوای متنی و تصویری کتاب‌های مطالعات اجتماعی پایه‌های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی (چاپ 1405-1406) با روش نمونه‌گیری تمام‌شماری بود که با بهره‌گیری از رویکرد تلفیقی تحلیل محتوا (کیفی-کمی) و چارچوب نظری متشکل از نظریه رشد شناختی پیاژه، سطوح رشد اخلاقی کلبرگ و مدل شهروندی ICCS، محتوای کتاب‌ها با ابزار محقق‌ساخته‌ای حاوی ۶ مؤلفه اصلی و ۲۸ زیرمؤلفه بررسی شد. روایی ابزار از طریق تحلیل عاملی تأییدی (CFI=0.91) و نسبت روایی محتوا (CVR≥0.78) تأیید و پایایی با ضریب کاپای کوهن (۰.۸۹) و آزمون بازآزمون (ICC=0.88) ارزیابی شد. نتایج نشان داد توزیع مؤلفه‌ها بین پایه‌ها نامتوازن است و مدل تحول ناقص است؛ مثلا محتوای قوانین عینی کم‌ترین تغییر را دارد و موضوع محیط‌زیست در پایه پنجم حذف شده است. تحلیل کیفی‌ نیز ضعف در انسجام آموزش مؤلفه‌های فرهنگی–مذهبی و کم‌توجهی به تفکر انتقادی را نشان داد. مقایسه نتایج با سند تحول بنیادین نشان می‌دهد در حوزه شناخت نهادهای حکومتی (۸۷%)هماهنگ است، اما در آموزش اخلاق مدنی (۶۱% کاستی) نیازمند اصلاحات است. بر اساس یافته‌ها، پیشنهاد شد مدل اصلاحی سه‌بعدی شامل افزودن ۱۲ ساعت آموزش محیط‌زیست، فعالیت گروهی و بازمهندسی محتوا با تحلیل سلسله‌مراتب (AHP) اجرا گردد که می‌تواند اثربخشی آموزش را تا ۴۲.۷ درصد افزایش دهد. نوآوری کار، تلفیق تحلیل کمی و کیفی، ادغام نظریه‌های رشد و مدل‌های شهروندی، و ارائه ماتریس مبتنی بر شواهد است.
کلیدواژه ها
آموزش قانون مداری، برنامه درسی مطالعات اجتماعی، تحلیل محتوای ترکیبی، نظریه پیاژه، مدل ICCS.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی