از تجربه زیسته تا معلم‌شدن: روایت ناتمام تکوین هویت حرفه‌ای معلم
کد مقاله : 1176-NCSSE7-FULL (R2)
نویسندگان
ولی بهرامی *1، ایرج حق ندری2، فاطمه عرفانی3
1آموزش علوم اجتماعی,دانشگاه فرهنگیان ، تهران، ایران
2آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران null
3کارشناس علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان لرستان، دانشکده علوم اجتماعی
چکیده مقاله
هویت حرفه‌ای معلمی فرایندی پویا و زمینه‌مند است که در تعامل تجربه‌های زیسته، روابط اجتماعی، آموزش دانشگاهی و مواجهه با موقعیت‌های واقعی کلاس شکل می‌گیرد و از طریق بازاندیشی در تجربه‌ها تحول می‌یابد. هدف این پژوهش فهم چگونگی شکل‌گیری و تحول هویت حرفه‌ای، تجربه‌های زندگی یک دانشجومعلم علوم اجتماعی را از دوران کودکی و مدرسه تا دانشگاه فرهنگیان است. پژوهش با رویکرد کیفی و راهبرد روایت‌پژوهی انجام شد. مشارکت‌کننده به‌شیوه هدفمند و بر اساس مشارکت فعال در مباحث کلاسی انتخاب شد. داده‌ها از سه منبع کارنمای معلمی، خودزندگی‌نامه و مصاحبه‌های عمیق گردآوری و با تمرکز بر توالی زمانی رویدادها، نقاط عطف و زمینه‌های اجتماعی و مکانی تحلیل شدند. برای تقویت اعتبار، خوانش مکرر روایت، استفاده از منابع مکمل و بازبینی محتوای مصاحبه‌ها با مشارکت‌کننده انجام گرفت. یافته‌ها شش حرکت روایی به‌هم‌پیوسته را آشکار کرد: شناخت معلمی از طریق دیگران، انتخاب معلمی، ضرورت ساختن هویت حرفه‌ای، عمل در موقعیت واقعی، تشخیص الگوی نامطلوب معلمی و تداوم فرایند معلم‌شدن. نتایج نشان داد تصور اولیه مشارکت‌کننده از معلمی، عمدتاً بر دانش تخصصی و انتقال محتوا استوار بود؛ اما تجربه‌های دانشگاهی و کارورزی، اهمیت شناخت دانش‌آموزان، توجه به تفاوت‌های فردی، سازگاری با موقعیت‌های پیش‌بینی‌نشده و مسئولیت‌پذیری را برجسته کرد. این تحولات مراحلی خطی و منفصل نیستند، بلکه فرایندی پیوسته از بازخوانی گذشته، معناپردازی تجربه‌های کنونی و تصور آینده حرفه‌ای‌اند. بنابراین، فراهم‌کردن فرصت‌های منظم بازاندیشی، پیوند دانش نظری و عمل آموزشی و دریافت بازخورد حرفه‌ای در برنامه‌های تربیت معلم می‌تواند به تعمیق فهم دانشجومعلمان از پیچیدگی‌ها و مسئولیت‌های معلمی کمک کند.
کلیدواژه ها
هویت حرفه‌ای معلمی، دانشجومعلم، روایت‌پژوهی، تجربه زیسته، تربیت معلم، کارورزی، بازاندیشی حرفه‌ای
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه به صورت پوستر