تجربه زیسته دانش‌آموزان از نقش آموزش علوم اجتماعی در هویت یابی اجتماعی: یک مطالعه پدیدارشناختی
کد مقاله : 1173-NCSSE7-FULL
نویسندگان
محمدکاظم رحیم نژاد1، مهرسا حسنی2، فائزه غلامی حقیقی *2، مبینا زارع منشادی2
1هیئت علمی
2دانشجو معلم
چکیده مقاله
هویت‌یابی اجتماعی دانش‌آموزان فرایندی پویا است که در تعامل با محیط‌های اجتماعی و آموزشی و در مواجهه با خود، دیگران و موقعیت‌های اجتماعی معنا می‌یابد. آموزش علوم اجتماعی نیز به دلیل ارتباط مستقیم با جامعه، فرهنگ، گروه‌های اجتماعی و مسائل اجتماعی، می‌تواند بستری برای تجربه و بازاندیشی درباره خود و جایگاه اجتماعی دانش‌آموزان فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف فهم و تفسیر تجربه زیسته دانش‌آموزان از نقش آموزش علوم اجتماعی در هویت‌یابی اجتماعی آنان انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت و مشارکت‌کنندگان آن ۱۵ نفر از دانش‌آموزان دوره متوسطه بودند که به شیوه هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق گردآوری و با استفاده از روش هفت‌مرحله‌ای کُلایزی تحلیل شد. یافته‌ها در قالب شش مضمون اصلی شامل «خویشتنِ اجتماعی»، «تعلقِ جمعی»، «دیگریِ اجتماعی»، «تعاملِ کلاسی»، «آگاهیِ اجتماعی» و «عاملیتِ شهروندی» صورت‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که دانش‌آموزان، نقش آموزش علوم اجتماعی در هویت‌یابی اجتماعی را در ارتباط با شناخت خود و جایگاه اجتماعی، تجربه تعلق، مواجهه با تفاوت‌ها، گفت‌وگو و تعامل کلاسی، فهم مسائل اجتماعی و ادراک نقش و مسئولیت خود در زندگی جمعی معنا می‌کنند. در مجموع، تجربه مشارکت‌کنندگان نشان داد که نقش آموزش علوم اجتماعی در هویت‌یابی اجتماعی، بیش از انتقال مستقیم مفاهیم یا شکل‌دهی به یک هویت مشخص، در فراهم‌کردن موقعیت‌هایی برای بازاندیشی درباره خود، شناخت دیگری، فهم جهان اجتماعی و معنا دادن به جایگاه فرد در زندگی جمعی تجربه می‌شود.
کلیدواژه ها
آموزش علوم اجتماعی، هویت‌یابی اجتماعی، هویت اجتماعی، تجربه زیسته، دانش‌آموزان، پدیدارشناسی.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی