بازنمایی سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی در گلستان و بوستان سعدی؛خوانشی بوردیویی
کد مقاله : 1168-NCSSE7-FULL (R2)
نویسندگان
فردین محمدی1، معصومه انوار *2، مهدیه عیدی2
1استادیار گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2کارشناسی علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، همدان، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با تکیه بر چارچوب نظری بوردیو و مفاهیم میدان، سرمایه فرهنگی و اجتماعی، عادت‌واره و خشونت نمادین، به بررسی بازنمایی سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی در نمونه‌ای هدفمند از حکایت‌ها و بخش‌های منتخب گلستان و بوستان سعدی می‌پردازد و دلالت‌های آموزشی این خوانش را، به‌ویژه برای مدرسه و تربیت معلم، بررسی می‌کند. پرسش اصلی پژوهش آن است که واحدهای منتخب این دو اثر چگونه سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی را بازنمایی می‌کنند و از چه سازوکارهایی برای انتقال و مشروعیت‌بخشی به آن‌ها بهره می‌گیرند. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای جهت‌دار است. مقوله‌های اولیه بر اساس نظریه بوردیو استخراج و ۴۴ واحد مرتبط با موضوع، شامل ۳۴ واحد از گلستان و ۱۰ واحد از بوستان، به‌صورت هدفمند انتخاب و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد در واحدهای منتخب گلستان، سرمایه فرهنگی عمدتاً در حالت تجسم‌یافته و از طریق روایت، تجربه و همنشینی بازنمایی می‌شود. در این اثر، هر دو شکل افقی و عمودی روابط اجتماعی حضور دارند. در واحدهای منتخب بوستان، سرمایه فرهنگی بیشتر در قالب اندرز، وصیت و انضباط اخلاقی عرضه می‌شود و روابط اجتماعی عمودی، به‌ویژه در مناسبات حاکم و رعیت و پدر و پسر، برجستگی بیشتری دارند. در تحلیل سازوکارهای اقناع و مشروعیت‌بخشی، میان تعلیم اخلاقی، اقتدار مؤلفی و خشونت نمادین تمایز گذاشته شد؛ به‌گونه‌ای که لحن آمرانه یا روایی به‌تنهایی نشانه خشونت نمادین تلقی نشد و موارد دوپهلو نیز جداگانه مورد توجه قرار گرفتند. در پایان، پیشنهادهایی برای بهره‌گیری از این متون در آموزش مفاهیم جامعه‌شناختی، تقویت خوانش انتقادی و تربیت معلم ارائه شده است.
کلیدواژه ها
گلستان، بوستان، سرمایه فرهنگی، سرمایه اجتماعی، خشونت نمادین
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر