دگرگونی منطق رقابت و راهبردهای کسب سرمایه فرهنگی در میدان آموزش: مطالعه‌ای کیفی درباره معلمان دوره متوسطه سنندج
کد مقاله : 1167-NCSSE7-FULL
نویسندگان
فردین محمدی *1، امیر کردکریمی2
1استادیار، گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران
2استادیار، گروه آموزش علوم اجتماعی، تهران ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت سرمایه فرهنگی معلمان در میدان آموزش و تبیین نسبت آن با معیارهای ارزش‌گذاری و انتظارات حرفه‌ای این میدان انجام شده است. چارچوب مفهومی پژوهش بر نظریه میدان، سرمایه و رقابت پیر بوردیو استوار است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۳۱ نفر از معلمان دوره متوسطه در نواحی آموزشی شهر سنندج بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا تحلیل شدند. یافته‌ها در قالب چهار مضمون اصلی سازمان‌دهی شدند: تضعیف رقابت مبتنی بر شایستگی آموزشی، نهادی‌شدن رقابت مدرک‌محور، اقتصادی‌شدن سرمایه فرهنگی و تنوع راهبردهای معیشتی، و تعارض میان تأمین معیشت و بازتولید توان حرفه‌ای. نتایج نشان داد که مشکلات اقتصادی، ادراک ضعف رابطه میان عملکرد و پاداش و سازوکارهای رسمی ارزشیابی، در جهت‌گیری رقابت حرفه‌ای معلمان نقش دارند. در این شرایط، کسب مدارک و گواهی‌های آموزشی و تبدیل دانش و مهارت به منابع درآمدی مکمل اهمیت می‌یابد؛ درحالی‌که فعالیت‌های جانبی می‌توانند فرصت مطالعه، استراحت و توسعه حرفه‌ای را محدود کنند. بر اساس نظریه بوردیو، این وضعیت بیانگر اهمیت قواعد ارزش‌گذاری و قابلیت تبدیل سرمایه‌ها در شکل‌گیری راهبردهای معلمان است. پژوهش نتیجه می‌گیرد که تقویت رقابت مبتنی بر شایستگی آموزشی مستلزم تناسب بیشتر میان دانش و مهارت حرفه‌ای، سازوکارهای ارزیابی و پاداش و نیز بهبود شرایط اقتصادی و فرصت‌های توسعه حرفه‌ای معلمان است.
کلیدواژه ها
سرمایه فرهنگی، میدان آموزش، رقابت حرفه‌ای، معلمان، پیر بوردیو، تحلیل مضمون.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی