طایفه‌گرایی و دلالت‌های آن بر کنش‌های فردی و اجتماعی: مطالعه‌ای کیفی در شهر الشتر
کد مقاله : 1153-NCSSE7-FULL
نویسندگان
محمد کاکوند *1، یاسین یوسفوند2، ولی بهرامی3
1دانشجومعلم - آموزش و پرورش
2دانشجو معلم ـ آموزش و پرورش
3هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته مردم شهرستان الشتر از پدیده طایفه‌گرایی و دلالت‌های آن بر کنش‌های فردی و جمعی انجام شد. روش پژوهش کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون بود و رویکرد فلسفی حاکم بر آن، سنت پدیدارشناسی است. مشارکت‌کنندگان شامل ۳۰ نفر از مردم الشتر بودند که با نمونه‌گیری هدفمند از نوع گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختارمند عمیق جمع‌آوری و با روش تحلیل مضمون اتراید استرلینگ تحلیل شدند. در فرایند تلخیص و دسته‌بندی، کدها در قالب ۵ مضمون فراگیر اصلی و ۱۵ مضمون سازمان‌دهنده طبقه‌بندی شدند. مضامین فراگیر عبارتند از: ۱) درک و مفهوم‌سازی طایفه‌گرایی؛ ۲) تجلی طایفه‌گرایی در تصمیمات فردی و جمعی؛ ۳) طایفه‌گرایی در تعاملات اجتماعی و حل اختلافات؛ ۴) طایفه‌گرایی و مشارکت در تصمیمات عمومی و سیاسی؛ ۵) تجربه زیسته و چشم‌انداز آینده طایفه‌گرایی. همچنین بیش از ۲۰۰ مضمون پایه شناسایی شد. نتایج نشان داد طایفه‌گرایی در الشتر پدیده‌ای چندبعدی و پارادوکسیکال است که همزمان نقش هویت‌بخش، حمایتی و انسجام‌بخش دارد و در عین حال محدودیت‌ها، تعارضات و چالش‌هایی در تصمیمات فردی، خانوادگی، اجتماعی و سیاسی ایجاد می‌کند. یافته‌ها نشان‌دهنده کاهش تدریجی نفوذ طایفه‌گرایی در نسل جوان و ضرورت بازنگری در شیوه تعامل با این پدیده اجتماعی است. لذا نتایج می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های فرهنگی، اجتماعی و توسعه‌ای باشد تا با تقویت جنبه‌های مثبت و کاهش ابعاد منفی طایفه‌گرایی، به همبستگی و پیشرفت پایدار شهرستان الشتر کمک شود.
کلیدواژه ها
طایفه‌گرایی؛ کنش فردی؛ کنش اجتماعی؛ هویت جمعی، شهر الشتر.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی