تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی پایه هشتم از منظر بازنمایی مفاهیم بنیادین نظریه‌های جامعه‌شناسی کلاسیک
کد مقاله : 1152-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
عباس رمضانی1، امیرحسین خیری2، امیرحسین جوادپور *2
1استادیار گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2گروه علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، زنجان، ایران.
چکیده مقاله
کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی به دلیل ماهیت میان‌رشته‌ای، بستر اصلی آشنایی دانش‌آموزان با مفاهیم بنیادین جامعه‌شناسی هستند. با این حال، صرف حضور یک موضوع اجتماعی در کتاب به معنای بازنمایی منسجم نظری آن نیست. پژوهش حاضر با هدف سنجش میزان بازنمایی مفاهیم بنیادین نظریه‌های کلاسیک جامعه‌شناسی و بررسی الگوی توزیع آن‌ها در کتاب مطالعات اجتماعی پایه هشتم انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ رویکرد، کمی است و با روش تحلیل محتوا انجام شد. جامعه و نمونه آماری شامل تمام محتوای کتاب (متن، پرسش، فعالیت، تصویر و جدول) در ۱۲ فصل و ۲۴ درس بود. داده‌ها با استفاده از سیاهه تحلیل محتوای مبتنی بر آرای شش نظریه‌پرداز کلاسیک (کنت، اسپنسر، دورکیم، مارکس، وبر و زیمل) کدگذاری شد و پایایی آن با ضریب اسکات ۸۹/0 تأیید شد. تحلیل داده‌ها با آمار توصیفی و روش آنتروپی شانون صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد که مفاهیم دورکیم با ۶۸ مورد (۵/42 درصد) بیشترین فراوانی را دارد، در حالی که کنت و اسپنسر هر یک تنها با ۲ مورد در پایین‌ترین سطح قرار دارند. همچنین نتایج آنتروپی شانون نشان داد که از نظر پراکندگی و توزیع ساختاری، مؤلفه‌های زیمل (1828/0) و وبر (1577/0) بالاترین ضریب اهمیت را کسب کرده‌اند. به‌طور کلی، بازنمایی نظریه‌های کلاسیک در این کتاب نامتوازن است و مفاهیم کاربردی مانند همبستگی و آنومی بر مفاهیم بنیادین تاریخی غلبه دارند. بر این اساس، تقویت مفاهیم کم‌نمایان و پیوند دادن مفاهیم جامعه‌شناختی با مباحث تاریخی، جغرافیایی و مدنی، می‌تواند به انسجام بیشتر دانش اجتماعی ارائه‌شده در کتاب کمک کند.
کلیدواژه ها
بازنمایی، تحلیل محتوا، جامعه‌شناسی، مطالعات اجتماعی، نظریه‌های کلاسیک.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر