الگوسازی تربیتی از هویت و عاملیت زنان شاهنامه (فرانک، گردآفرید و سیندخت) برای نسل نو
کد مقاله : 1147-NCSSE7-FULL (R2)
نویسندگان
علی عزیزیان *
استادیار تاریخ ، گروه آموزش تاریخ ، دانشگاه فرهنگیان لرستان
چکیده مقاله
شاهنامه فردوسی به عنوان یک متن جامع فرهنگی، بازتاب‌دهنده ساختارهای اجتماعی و هنجارهای زیستی ایران باستان است. در اغلب پژوهش‌ها بر نقش پهلوانان مرد تأکید شده و عاملیت زنان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی نقش زنان در تحولات اجتماعی و سیاسی، با بهره‌گیری از روش «تحلیل محتوای کیفی» و با تکیه بر نظریات جامعه‌شناختی (از جمله عاملیتِ فردی و هویت اجتماعی)، به واکاوی کنش‌گری زنان در بخش پهلوانی شاهنامه می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که زنان شاهنامه نه به عنوان عناصر منفعل، بلکه به عنوان کنش‌گران استراتژیک در بزنگاه‌های تاریخی ایفای نقش می‌کنند. شخصیت‌هایی چون سیندخت در مقام میانجی صلح‌طلب، فرانک در جایگاه مربی و پیشران جنبش عدالت‌خواهانه، و گردآفرید به مثابه کنش‌گر هنجارشکن در عرصه عمومی، نمونه‌های بارزی از عاملیت زنانه هستند که در راستای حفظ کیان ملی و بقای ارزش‌های خردگرایانه عمل می‌کنند. نتیجه این مطالعه بیانگر آن است که هویت اجتماعی زنان در شاهنامه، بر پایه ترکیب متوازنی از خردورزی، شجاعت و مدیریت بحران بنا شده است که می‌تواند به عنوان الگویی بومی در آموزش علوم اجتماعی و تقویت هویت ملی در نظام تربیتی امروز مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
کلیدواژه ها
شاهنامه، کنش‌گری زنان ، عاملیت اجتماعی، آموزش علوم اجتماعی.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه به صورت پوستر