واکاوی نقش یادگیری همیارانه و هویت‌بخشی دیجیتال در ارتقای مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان
کد مقاله : 1142-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
معصومه عامری *1، زینب سیروئی نژاد2
1استادیار، گروه الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2دانشجوی کارشناسی آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده مقاله
انتقال فرآیند یاددهی-یادگیری به بسترهای مجازی و اتکای فزاینده به دستگاه‌های همراه، غالباً به بازتولید «فردگرایی دیجیتال»، «اشاعه مسئولیت» و پدیده «سکوت کلاسی» می‌انجامد؛ آسیبی که تحقق اهداف ساحت تربیت سیاسی و اجتماعی سند تحول بنیادین را با چالش روبه‌رو می‌سازد. پژوهش حاضر با رویکرد اقدام‌پژوهی و در چارچوب دانش موضوعی–تربیتی (PCK)، در صدد درمان انفعال ارتباطی و ارتقای مسئولیت‌پذیری اجتماعی ۳۰ دانش‌آموز پایه هفتم در کلاس‌های برخط دروس پیام‌های آسمان و زبان عربی (سامانه ادوبی کانکت) برآمد. داده‌های تشخیصی آغازین نشان داد موانع ارگونومیک اتصال با تلفن همراه (۸۶٪) در تلاقی با گمنامی فناورانه، مشارکت فعال را به ۱۶٪ و رفتارهای معطوف به تعاون را به مرز صفر تقلیل داده بود. مداخله تربیتی در قالب دو اهرم هم‌افزا شامل «هویت‌بخشی دیجیتال» (تفویض نقش‌های رسمی نظیر ناظر تعاملات و سفیر انگیزه به فراگیران خاموش) و «یادگیری همیارانه ساختاریافته» (تیم‌سازی با سازوکار هم‌وابستگی مثبت و نمره جمعی)، هم‌زمان با تعدیل موانع سخت‌افزاری از طریق ارتباطات چندکاناله صوتی-تصویری، به مدت یک ماه اجرا شد. داده‌های اعتبارسنجی‌شده پس از مداخله نشان داد که مشارکت تعاملی داوطلبانه به ۶۰٪ ارتقا یافت، اهمال‌کاری و نرخ تارکان تکلیف ۶۲.۵٪ کاهش پیدا کرد و کانون انضباط از نظارت بیرونی معلم به «پاسخ‌گویی و مطالبه‌گری همسالان» انتقال یافت. یافته‌ها نشان می‌دهد بازتعریف هویت فراگیر از مصرف‌کننده منفعل رسانه به کنشگر دارای عاملیت، بستر تربیت اخلاقی و اجتماعی را حتی در انزوای صفحات مجازی محقق می‌سازد.
کلیدواژه ها
مسئولیت‌پذیری اجتماعی، یادگیری همیارانه، هویت‌بخشی دیجیتال، سکوت کلاسی، اشاعه مسئولیت، دانش موضوعی–تربیتی (PCK)، سند تحول بنیادین.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط