ظرفیت روایت‌های شاهنامه در تقویت حس تعلق اجتماعی دانش‌آموزان
کد مقاله : 1137-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
فضل الله رضایی اردانی1، علیرضا فاضلی شورکی2، سعید دشتی رحمت آبادی *2، ابوالفضل زارع زاده مهریزی2، ابوالفضل فلاح یخدانی3
1دانشیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2دانشجوی کارشناسی آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان شهید پاکنژاد یزد
3دانشجوی کارشناسی آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان شهید پاکنژاد یزد
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت روایت‌های شاهنامه در تقویت حس تعلق اجتماعی دانش‌آموزان انجام شد. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و از نوع کیفی بود و داده‌ها از راه مطالعه کتابخانه‌ای گردآوری شد. متن شاهنامه (تصحیح خالقی مطلق) و منابع شاهنامه‌پژوهی، جامعه‌شناسی و روان‌شناسی تربیتی با تحلیل مضمون و بر پایه الگوی شش‌مرحله‌ای براون و کلارک بررسی شد. یافته‌ها نشان داد شش مضمون محوری در روایت‌های شاهنامه با ابعاد تعلق اجتماعی پیوند دارد: ریشه‌داری و حافظه جمعی، عدالت و مشروعیت اجتماعی، پیوند خویشاوندی و بازشناسی، همبستگی و مسئولیت متقابل، سوگ و آیین مشترک، و پذیرش تفاوت همراه با وفاداری انتقادی. این مضمون‌ها از راه سازوکارهایی مانند همذات‌پنداری روایی، ساخت حافظه مشترک، تجربه‌های آیینی و گفت‌وگوی اخلاقی می‌توانند به احساس پذیرفته‌شدن، احترام و مشارکت در جمع کمک کنند. با این حال، کارآمدی این ظرفیت به میانجی‌گری معلم، گزینش آگاهانه روایت‌ها، تناسب با سن دانش‌آموزان و پرهیز از خوانش‌های قوم‌مدارانه و تک‌صدایی وابسته است. در پایان، راهکارهایی برای طراحی فعالیت‌های کلاسی، آموزش معلمان و بازنگری در محتوای درسی ارائه شده است.
کلیدواژه ها
شاهنامه، حس تعلق اجتماعی، روایت، دانش‌آموزان، تربیت اجتماعی، حافظه جمعی.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط