بازاندیشی در شایستگی‌های حرفه‌ای معلم علوم اجتماعی در عصر هوش مصنوعی مولد
کد مقاله : 1135-NCSSE7-FULL (R2)
نویسندگان
عباس پورسلیم *
گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی در شایستگی‌های حرفه‌ای معلم علوم اجتماعی در عصر هوش مصنوعی مولد و ارائه چارچوبی متناسب با نظام آموزشی ایران انجام شد. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و کتابخانه‌ای–اسنادی بود و منابع علمی جدید، چارچوب‌های بین‌المللی شایستگی هوش مصنوعی و دیجیتال معلمان، مطالعات آموزش علوم اجتماعی و اسناد بالادستی آموزش و پرورش ایران به‌صورت تطبیقی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد شایستگی حرفه‌ای معلم علوم اجتماعی را نمی‌توان به مهارت استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی محدود کرد، بلکه باید آن را در پنج بعد فناورانه، پداگوژیک، انتقادی، اخلاقی و اجتماعی–فرهنگی بازتعریف کرد. شایستگی فناورانه شامل شناخت اصول، قابلیت‌ها و محدودیت‌های هوش مصنوعی و توانایی کار با ابزارهای مولد است. شایستگی پداگوژیک بر همسوسازی هوش مصنوعی با اهداف، محتوا، تدریس و ارزشیابی تأکید دارد. شایستگی انتقادی، تحلیل خطا، سوگیری، اطلاعات نادرست و محتوای مصنوعی را دربرمی‌گیرد. شایستگی اخلاقی بر حریم خصوصی، حفاظت از داده، اصالت علمی، عدالت و عاملیت انسانی متمرکز است و شایستگی اجتماعی–فرهنگی نیز پیامدهای اجتماعی و فرهنگی، شکاف دیجیتال، تنوع و بومی‌سازی فناوری را مورد توجه قرار می‌دهد. بر این اساس، معلم علوم اجتماعی باید به‌عنوان طراح، ارزیاب، میانجی انتقادی و راهنمای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در مسیر تربیت شهروند آگاه، مسئول و مشارکت‌کننده بازتعریف شود.
کلیدواژه ها
شایستگی حرفه‌ای معلم، معلم علوم اجتماعی، هوش مصنوعی مولد، آموزش علوم اجتماعی
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه به صورت پوستر