از شهروندی دیجیتال تا شهروندی هوشمند: بازاندیشی در اهداف آموزش علوم اجتماعی در عصر هوش مصنوعی
کد مقاله : 1134-NCSSE7-FULL
نویسندگان
عباس پورسلیم *
گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی در اهداف آموزش علوم اجتماعی و تبیین مؤلفه‌های شهروندی مورد نیاز در عصر هوش مصنوعی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه‌ای و بررسی اسناد، چارچوب‌های شایستگی و پژوهش‌های علمی مرتبط با شهروندی دیجیتال، سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی، سواد هوش مصنوعی، سواد الگوریتمی و آموزش شهروندی است. نتایج نشان می‌دهد که گذار از شهروندی دیجیتال به شهروندی هوشمند را نباید جایگزینی کامل مفهوم نخست، بلکه گسترش و تعمیق آن دانست. بر اساس تحلیل منابع، شهروند هوشمند فردی است که علاوه بر برخورداری از شایستگی‌های شهروندی و دیجیتال، قادر است نحوه تولید، انتخاب، رتبه‌بندی و توزیع اطلاعات توسط الگوریتم‌ها و سامانه‌های هوش مصنوعی را درک و ارزیابی کند، محدودیت‌ها و سوگیری‌های آنها را تشخیص دهد، درباره پیامدهای اخلاقی و اجتماعی فناوری داوری کند و از فناوری برای مشارکت آگاهانه و مسئولانه در حل مسائل اجتماعی استفاده نماید. بر همین اساس، مقاله پیشنهاد می‌کند اهداف آموزش علوم اجتماعی در پنج جهت بازآرایی شوند: توسعه تفکر انتقادی و سواد اطلاعاتی، پرورش سواد هوش مصنوعی و الگوریتمی، تقویت اخلاق داده و مسئولیت‌پذیری دیجیتال، توسعه توانایی تشخیص و راستی‌آزمایی اطلاعات و تقویت مشارکت مدنی آگاهانه. مقاله در پایان بر ضرورت بازنگری محتوای برنامه درسی علوم اجتماعی، توانمندسازی معلمان، اصلاح روش‌های تدریس و ارزشیابی، و توجه هم‌زمان به عدالت و بومی‌سازی دیجیتال تأکید می‌کند.
کلیدواژه ها
شهروندی دیجیتال، شهروندی هوشمند، آموزش علوم اجتماعی، هوش مصنوعی
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی