تحلیل محتوای مهارت‌های زندگی در سه فصل نخست مطالعات اجتماعی پایه سوم: سیر تحولی از خودآگاهی به مشارکت خانوادگی
کد مقاله : 1123-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
علیرضا صادقی نیا *1، فائزه اسفندیار2، زینب جعفری3، حمزه رحیمی4
1گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2دانشجوی کارشناسی آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
3دبیر آموزش ابتدایی پیشوا، تهران، ایران
4استاد مدعو گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف شناسایی و طبقه‌بندی مهارت‌های زندگی و اجتماعی موجود در محتوای درس‌های ۱ تا ۹ کتاب مطالعات اجتماعی پایه سوم ابتدایی انجام شده است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی-کمی از نوع ترکیبی با رویکرد قیاسی-استقرایی است. جامعه آماری شامل کتاب مطالعات اجتماعی پایه سوم ابتدایی (چاپ ۱۴۰۴) و نمونه شامل نه درس نخست در سه فصل «من بزرگ‌تر می‌شوم»، «خانواده» و «همکاری در خانواده» است. واحدهای تحلیل شامل متن درس، تصاویر، فعالیت‌ها، کاربرگ‌ها و تکالیف عملکردی بود. یافته‌ها نشان داد که پنج مهارت اصلی در محتوای این درس‌ها قابل شناسایی است: بررسی و کاوش، برقراری ارتباط، واکنش شخصی و اظهارنظر، مشارکت، و خلاقیت. مهارت «بررسی و کاوش» با بیشترین فراوانی در تمامی درس‌ها حضور دارد و مهارت «مشارکت» کمترین توجه را در محتوا به خود اختصاص داده است. مقایسه سه فصل نشان داد که فصل اول (من بزرگ‌تر می‌شوم) بیشترین توجه را به مهارت‌های «بررسی و کاوش» و «خودآگاهی» دارد، فصل دوم (خانواده) بر مهارت‌های «واکنش شخصی و اظهارنظر» و «برقراری ارتباط» متمرکز است، و فصل سوم (همکاری در خانواده) بیشترین تأکید را بر «مشارکت» و «برنامه‌ریزی» دارد. از منظر توزیع حیطه‌های یادگیری، محتوا به حیطه دانشی با 2/52 درصد توجه قابل قبولی نشان می‌دهد، در حالی که حیطه عاطفی با 1/26 درصد و حیطه مهارتی با 7/21 درصد در مقایسه با آن از توازن کمتری برخوردارند؛ به‌گونه‌ای که در برخی درس‌ها، مهارت‌ها به صورت ضمنی و در حاشیه اهداف دانشی قرار گرفته‌اند.
کلیدواژه ها
تحلیل محتوا، مهارت‌های زندگی، مطالعات اجتماعی سوم ابتدایی، برنامه درسی
وضعیت: پذیرفته شده