حق به زندگی، میان زنگ مدرسه و صدای خیابان: روایت‌پژوهی تجارب زیسته دانش‌آموزان از شکاف آموزش رسمی و غیررسمی
کد مقاله : 1119-NCSSE7-FULL (R2)
نویسندگان
رشید احمدی‌فر *
|دانشیار جامعه شناسی و عضو گروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده مقاله
مدرسه و جامعه هر دو به کودک می‌آموزند،اما این دو نظام یادگیری همیشه همدیگر را تأیید نمی‌کنند.این مقاله با تکیه بر مفهوم«حق به زندگی» می‌کوشد تجربه زیسته دانش‌آموزان را از تقابل و تأخر آموزش رسمی مدرسه و یادگیری غیررسمی جامعه بفهمد و تفسیر کند.پرسش اصلی آن است که دانش‌آموزان این شکاف را چگونه تجربه و معنا می‌کنند و این معنابخشی چه نسبتی با حق به زندگی در مدرسه دارد.
پژوهش با رویکرد کیفی و روایت‌پژوهی در مدارس دولتی متوسطه اول و دوم سنندج، در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵، انجام شد.داده‌ها از ۲۰ مصاحبه عمیق فردی،با نمونه‌گیری هدفمند و حداکثر تنوع تا اشباع نظری و چهار گروه کانونی با دختران و پسران هر مقطع گردآوری شد.مصاحبه‌ها به زبان کردی انجام و سپس به فارسی ترجمه شد و با تحلیل مضمون براون و کلارک و نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شد.
تحلیل به ۵۶ مفهوم اولیه،شش مقوله اصلی و یک مقوله مرکزی انجامید:نظم بی‌چون‌وچرا،سکوت و آینده گروگان،برنامه درسیِ تهی،گسست مدرسه و خیابان،یادگیری بیرون از مدرسه و عدالت آموزشی و گذراندنِ مدرسه از راه تحمل، گریز و استثناها.یافته‌ها نشان داد دانش‌آموزان مدرسه را نظمی یکدست و ساکت، با محتوایی دور از مسائل واقعی جامعه،تجربه می‌کنند و یادگیری اصلی را بیرون از آن می‌جویند.این یادگیری بیرونی همیشه رهایی‌بخش نیست؛ بخشی از آن آموزش احتیاط و بخشی دیگر پولی و طبقاتی است.مقوله مرکزی،«مدرسه را باید گذراند،زندگی جای دیگری است»،سازگاری ناگزیر دانش‌آموزان را نشان می‌دهد. نتیجه آنکه حق به زندگی در مدرسه مستلزم گشودن برنامه درسی به زبان و مسائل جامعه،مشارکت واقعی دانش‌آموزان و دسترسی برابر به یادگیری است.
کلیدواژه ها
حق به زندگی؛ تجربه زیسته؛ روایت‌پژوهی؛ یادگیری غیررسمی؛ آموزش رسمی
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی