واکاوی چالش‌های تربیتی دانش‌آموزان در عصر شبکه‌های اجتماعی و راهکارهای ارتقای تربیت دیجیتال
کد مقاله : 1116-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
ریحانه کشاورز *1، حمید مرتضوی2
1دانشجوی کارشناسی آموزش علوم اجتماعی دانشگاه فرهنگیان فاطمه الزهرا یزد
2گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان ، صندوق پستی ۸۸۹_۱۴۶۶۵ تهران، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف واکاوی چالش‌های تربیتی دانش‌آموزان در عصر شبکه‌های اجتماعی و شناسایی راهکارهای ارتقای تربیت دیجیتال انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مرور ساختارمند مطالعات داخلی و خارجی است. بدین منظور، مطالعات منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵ در پایگاه‌های نورمگز، پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، اسکوپوس و گوگل اسکولار بررسی شد و از میان ۴۷ منبع شناسایی‌شده، ۱۴ منبع برای تحلیل نهایی انتخاب و یافته‌های آن‌ها در سه سطح فردی، خانوادگی و نهادی دسته‌بندی شد. یافته‌ها نشان داد که در سطح فردی، افت تحصیلی، اضطراب، اختلال خواب و تضعیف هویت فرهنگی از مهم‌ترین چالش‌هاست؛ در سطح خانوادگی، ضعف نظارت تربیتی، فاصله دیجیتالی میان نسل‌ها و کاهش گفت‌وگوی تربیتی والد-فرزند برجسته است؛ و در سطح نهادی، نبود برنامه آموزشی منسجم و ضعف سواد رسانه‌ای معلمان از موانع اصلی است. بر اساس یافته‌ها، ارتقای سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی دانش‌آموزان، توانمندسازی معلمان و والدین، گنجاندن اخلاق دیجیتال در برنامه درسی و تقویت همکاری میان مدرسه و خانواده از مهم‌ترین راهکارهای مواجهه با چالش‌های فضای دیجیتال است. نتایج نشان می‌دهد تربیت دیجیتال نیازمند رویکردی چندسطحی و انسان‌محور است که در آن مدرسه، خانواده و معلم برای بهره‌گیری مسئولانه و اخلاقی از ظرفیت‌های فناوری نقش‌آفرینی کنند.
کلیدواژه ها
تربیت دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی، سواد رسانه‌ای، دانش‌آموزان.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی