تأثیر کیفیت دوره کارورزی بر شکل‌گیری هویت حرفه‌ای وارتقای دانش آموزش محتوا (PCK) دانشجومعلمان علوم اجتماعی
کد مقاله : 1109-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
ام البنین رحیمی *
دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی دانشکده علوم تربیتی
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف تبیین تأثیر کیفیت دوره کارورزی بر شکل‌گیری هویت حرفه‌ای و ارتقای دانش آموزش محتوا (PCK) در دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان استان خراسان شمالی در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ انجام شد. این مطالعه در قالب طرح ترکیبی اکتشافی متوالی با مشارکت ۱۴۲۸ دانشجومعلم از نه رشته تحصیلی به اجرا درآمد. در مرحله کمّی، داده‌ها با سه پرسشنامه کیفیت دوره کارورزی، دانش آموزش محتوا و هویت حرفه‌ای گردآوری و با مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شد. در مرحله کیفی، ۲۴ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با رویکرد تحلیل مضمون بررسی گردید. یافته‌ها نشان داد از میان ابعاد چهارگانه کیفیت کارورزی، «فرصت‌های تأمل و کنش‌پژوهی» قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده PCK (β=0/45) و هویت حرفه‌ای (β=0/41) بود و پس از آن «کیفیت راهنمایی و نظارت» قرار گرفت. در مقابل، «ارزیابی معتبر» اثر معناداری بر هیچ‌یک از متغیرهای وابسته نداشت. رابطه دوسویه مثبت و معناداری میان PCK و هویت حرفه‌ای (β=0/56) تأیید شد. تحلیل چندگروهی تفاوت معناداری در الگوی روابط بر اساس رشته تحصیلی آشکار ساخت؛ به‌گونه‌ای که در علوم اجتماعی، نقش فرصت‌های تأمل در توسعه PCK پررنگ‌تر بود و این دانشجومعلمان پایین‌ترین میانگین را در هر دو متغیر داشتند. تحلیل کیفی چهار مضمون اصلی شامل «شکاف نظریه و عمل»، «نقش تعیین‌کننده معلم راهنما»، «تنش هویتی در مواجهه با تنوع فرهنگی» و «ضرورت تأمل ساختارمند» را آشکار ساخت. در مجموع، کارورزی اثربخش مستلزم تمرکز بر «تأمل ساختارمند» و «راهنمایی کیفی» است و برای رشته‌های علوم اجتماعی، توسعه «PCK میان‌فرهنگی» ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. الگوی نهایی می‌تواند مبنایی برای بازطراحی برنامه کارورزی دانشگاه فرهنگیان باشد.
کلیدواژه ها
کارورزی؛ دانش آموزش محتوا (PCK)؛ هویت حرفه‌ای؛ دانشگاه فرهنگیان؛ علوم اجتماعی؛ دانشجومعلم.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط