تحلیل تطبیقی نگرش دبیران و دانش‌آموزان به ظرفیت کتاب‌های جامعه‌شناسی در پرورش شهروندی انتقادی
کد مقاله : 1105-NCSSE7-FULL
نویسندگان
فتح‌اله کوشکی *1، حدیث آزادی2
1استادیار گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران، ایران
2دانشجومعلم گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران، ایران
چکیده مقاله
چکیده:
کتاب‌های درسی می‌توانند بستری برای پرورش شهروندی انتقادی باشند؛ مفهومی که در چهار بُعد سیاست/ایدئولوژی، اجتماعی/جمعی، خود/سوژگی و پراکسیس/مشارکت صورت‌بندی می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی نگرش دبیران و دانش‌آموزان به ظرفیت کتاب‌های جامعه‌شناسی در پرورش شهروندی انتقادی انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی، با رویکرد کمی، روش توصیفی ـ مقایسه‌ای و پیمایشی انجام گرفت. جامعه آماری شامل دبیران علوم اجتماعی و دانش‌آموزان رشته علوم انسانی متوسطه دوم شهرستان کوهدشت در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ بود. نمونه شامل ۵۰ دبیر با نمونه‌گیری تصادفی ساده و ۲۰۰ دانش‌آموز با نمونه‌گیری طبقه‌ای نسبتی بود. داده‌ها با پرسشنامه ۲۴ گویه‌ای چارچوب شهروندی انتقادی گردآوری شد. روایی محتوایی ابزار با نسبت روایی محتوا (0/833) و شاخص روایی محتوا در مرتبط‌بودن (0/975)، وضوح (0/922) و سادگی (0/967) تأیید شد؛ پایایی درونی با آلفای کرونباخ (0/972) مطلوب بود. داده‌ها با آمار توصیفی و تحلیل واریانس چندمتغیره در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد بین دو گروه در الگوی کلی چهار بُعد تفاوت معناداری وجود دارد (144/0 = Pillai’s Trace، 264/10= (245، 4) = F، 144/0 = η²ₚ، 001/0 p <). دانش‌آموزان در سه بُعد سیاست/ ایدئولوژی، اجتماعی/ جمعی و خود/ سوژگی و دبیران در بُعد پراکسیس/ مشارکت میانگین بالاتری داشتند؛ با این‌حال، پس از اصلاح مقایسه‌های متعدد، هیچ‌یک از تفاوت‌های تک‌متغیره در سطح 0/05 معنادار باقی نماند. یافته‌ها نشان داد برداشت دبیران و دانش‌آموزان از ظرفیت کتاب‌های جامعه‌شناسی برای پرورش شهروندی انتقادی متفاوت است؛ بنابراین، برنامه‌ریزان درسی می‌توانند در بازنگری کتاب‌های درسی، زمینه گفتگو، تحلیل قدرت، بازاندیشی و مشارکت دانش‌آموزان را فراهم کنند.
کلیدواژه ها
واژگان کلیدی: تطبیقی، جامعه شناسی، شهروندی انتقادی، دبیران، دانش آموزان.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر