تحلیل مفهومی آسیب‌های محتوای کتاب‌های درسی علوم اجتماعی دوره ابتدایی در زمینه تقویت ارزش‌های اجتماعی
کد مقاله : 1050-NCSSE7-FULL (R2)
نویسندگان
فاطمه نجفی *، میلاد مرادی بهپور
آموزش و پرورش
چکیده مقاله
تقویت ارزش‌های اجتماعی از مهم‌ترین کارکردهای آموزش علوم اجتماعی در دوره ابتدایی است؛ زیرا کتاب‌های درسی، افزون بر انتقال مفاهیم، می‌توانند زمینه شکل‌گیری ارزش‌هایی همچون مسئولیت‌پذیری، همکاری، احترام به دیگران، قانون‌مداری، همدلی و مشارکت اجتماعی را در دانش‌آموزان فراهم کنند. بااین‌حال، حضور مضامین ارزشی در محتوای کتاب‌های درسی لزوماً به معنای یادگیری عمیق یا تقویت رفتارهای اجتماعی نیست. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین مفهومی ابعاد آسیب‌شناختی محتوای کتاب‌های درسی علوم اجتماعی دوره ابتدایی، از روش کیفی و کتابخانه‌ای ـ تحلیلی بهره گرفته است. داده‌ها از طریق مطالعه منابع علمی، پژوهش‌های داخلی و خارجی و اسناد مرتبط با برنامه درسی گردآوری و با رویکرد تحلیل مفهومی و مقایسه یافته‌های مطالعات پیشین بررسی شده‌اند. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه یادگیری اجتماعی، سازنده‌گرایی اجتماعی و رویکرد تربیت شهروندی استوار است. برآیند تحلیل منابع، مجموعه‌ای از ابعاد قابل بررسی را شامل عدم توازن در بازنمایی ارزش‌ها، سطحی‌بودن ارائه مفاهیم، فاصله محتوا با تجربه زیسته دانش‌آموزان، محدودبودن فرصت‌های گفت‌وگو و مشارکت، کم‌توجهی به تفکر انتقادی و حل مسئله و ناهماهنگی احتمالی میان متن، تصویر و فعالیت نشان می‌دهد. با توجه به ماهیت روش پژوهش، این ابعاد به‌عنوان چارچوب مفهومی و شاخص‌های پیشنهادی برای بررسی مستقیم کتاب‌های درسی مطرح می‌شوند و نباید یافته قطعی درباره همه کتاب‌های موجود تلقی شوند. در پایان، راهکارهایی برای بهبود انتخاب، سازمان‌دهی و ارائه محتوا با تأکید بر یادگیری فعال، تجربه اجتماعی و مشارکت دانش‌آموزان پیشنهاد شده است.
کلیدواژه ها
تحلیل مفهومی، کتاب علوم اجتماعی، دوره ابتدایی، ارزش های اجتماعی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر