واکاوی چیستی و عوامل مؤثر بر انزوای اجتماعی جوانان با تأکید بر نقش سرمایه اجتماعی
کد مقاله : 1049-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
مصطفی خسروی *1، mohsen karimi2
1گروه جامعه شناسی دانشگاه پیام نور Department of Sociology, Payam Noor University
2گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
انزوای اجتماعی پدیده‌ای چندبعدی و برساختی است که ریشه در تحولات ساختاری، فرهنگی و ارتباطی جامعه معاصر دارد. این پژوهش با هدف تبیین چیستی انزوای اجتماعی و شناسایی عوامل اصلی مؤثر بر آن در میان جوانان، با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مرور نظام‌مند منابع نظری و پژوهش‌های پیشین انجام شد. چارچوب مفهومی بر پایه نظریه سرمایه اجتماعی با تأکید بر مفاهیم پیوند، اعتماد و مشارکت و نظریه بیگانگی اجتماعی تدوین گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که انزوای اجتماعی جوانان تحت تأثیر عواملی چون پایگاه اقتصادی-اجتماعی، کیفیت و کمیت استفاده از رسانه‌های جمعی، سطح مشارکت در نهادهای مدنی، میزان اعتماد بین‌فردی و احساس تعلق به مکان قرار می‌گیرد. بررسی تطبیقی نظریه‌ها نشان می‌دهد که این عوامل نه به‌صورت مستقل، بلکه در تعامل با یکدیگر و در بستر ساختارهای اجتماعی-فرهنگی، زمینه‌ساز گرایش جوانان به انزوا می‌شوند. همچنین، تضعیف سرمایه اجتماعی در سطوح خرد (خانواده و همسایگی) و کلان (نهادهای عمومی و فضای مجازی) مهم‌ترین بستر شکل‌گیری انزوای اجتماعی در دوران جوانی است. انزوای اجتماعی جوانان نه یک آسیب فردی و نه صرفاً نتیجه یک یا چند عامل محدود، بلکه برساختی اجتماعی ریشه‌دار در تحولات ساختاری، فرهنگی و ارتباطی جامعه معاصر است. راهبردهای کاهش این پدیده را می‌توان در بازطراحی سیاست‌های شهری، تقویت نهادهای مشارکتی، ارتقای سواد رسانه‌ای و بازسازی سرمایه اجتماعی در سطح محلات جستجو کرد.
کلیدواژه ها
انزوای اجتماعی، سرمایه اجتماعی، پایگاه اقتصادی اجتماعی، مشارکت اجتماعی، رسانه‌های جمعی، جوانان.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر