تحلیل محتوای کتاب جامعه‌شناسی پایه یازدهم از منظر فرهنگ معاصر غرب
کد مقاله : 1043-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
محمد مرادی *1، سعید غلامی2
1دانشجومعلم(دانشگاه فرهنگیان)
2دانش آموخته دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان.
چکیده مقاله
فرهنگ معاصر غرب بر پایه مؤلفه‌هایی چون فردگرایی، عقل‌گرایی، سکولاریسم، علم‌باوری و مصرف‌گرایی شکل گرفته و نظام‌های آموزشی رسمی در بازنمایی این مؤلفه‌ها نقش مهمی دارند. کتاب جامعه‌شناسی پایه یازدهم رشته علوم انسانی به‌عنوان یکی از منابع اصلی آموزش این علم در ایران، جایگاهی مهم در شکل‌دهی به درک دانش‌آموزان از جامعه و فرهنگ‌های جهانی دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای این کتاب از منظر بازنمایی پنج مؤلفه مذکور انجام شد. روش تحقیق، تحلیل محتوای کمی با رویکرد جعبه‌ای (قیاسی) بود. جامعه آماری شامل تمامی محتوای مکتوب و تصویری کتاب جامعه‌شناسی یازدهم (سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵) بود که به‌صورت تمام‌شماری بررسی شد. واحدهای تحلیل شامل گزاره‌های معنایی، مضامین و عناصر تصویری بودند و کدگذاری بر اساس شاخص‌های عملیاتی ازپیش‌تعریف‌شده صورت گرفت. پایایی ابزار با توافق ۹۱ درصدی دو کدگذار تأیید شد. یافته‌ها نشان داد از مجموع ۶۷ واحد معنایی شناسایی‌شده، سکولاریسم با ۳۹ مورد (حدود ۵۸ درصد) بالاترین فراوانی را داشت و پس از آن عقل‌گرایی، فردگرایی، علم‌باوری و مصرف‌گرایی قرار گرفتند. نتایج حاکی از رویکرد گزینشی کتاب در بازنمایی فرهنگ معاصر غرب است؛ تمرکز اصلی بر سکولاریسم است، در حالی که سایر مؤلفه‌ها، به‌ویژه مصرف‌گرایی و علم‌باوری، کمتر مورد توجه بوده‌اند. این الگوی نامتوازن نشان می‌دهد کتاب تصویر جامع و متوازنی از فرهنگ غرب ارائه نمی‌دهد و بازنمایی را در چارچوب ارزشی بومی مدیریت می‌کند. یافته‌ها ضرورت بازنگری در محتوای کتب علوم اجتماعی برای تقویت سواد انتقادی و نگاه چندبعدی به پدیده‌های جهانی را برجسته می‌سازد.
کلیدواژه ها
تحلیل محتوا، فرهنگ معاصر غرب، سکولاریسم، فردگرایی، عقل‌گرایی، علم‌باوری.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر