نقش معلم علوم اجتماعی در تربیت شهروند کنشگر: راهکارهای تقویت ارزش‌ها و مهارت‌های اجتماعی
کد مقاله : 1041-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
میلاد مرادی بهپور *، فاطمه نجفی
آموزش و پرورش
چکیده مقاله
تربیت شهروند کنشگر از اهداف بنیادین آموزش علوم اجتماعی است؛ زیرا تحقق آن مستلزم پیوند میان دانش اجتماعی، نگرش مسئولانه و توانایی مشارکت آگاهانه در زندگی جمعی است. با وجود حضور مفاهیم شهروندی در برنامه درسی، انتقال اطلاعات به‌تنهایی برای شکل‌گیری رفتارهای شهروندی کافی نیست و کیفیت تجربه یادگیری، مناسبات کلاس و عملکرد حرفه‌ای معلم در تبدیل دانش به کنش نقش واسطه‌ای دارد. مسئله پژوهش حاضر تبیین این است که معلم علوم اجتماعی از طریق چه شایستگی‌ها و راهبردهایی می‌تواند ارزش‌ها و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان را تقویت کند و این فرایند تحت تأثیر چه عوامل زمینه‌ای قرار دارد. پژوهش با رویکرد کتابخانه‌ای ـ تحلیلی و تحلیل مفهومی انجام شده است. منابع بر اساس ارتباط مستقیم با تربیت شهروندی، آموزش علوم اجتماعی، کیفیت تدریس، فضای باز کلاس و برنامه درسی اجراشده انتخاب شدند؛ سپس مفاهیم کلیدی استخراج، در مقوله‌های هم‌پوشان سازمان‌دهی و یافته‌های مطالعات داخلی و خارجی به‌صورت تطبیقی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد اثرگذاری معلم از مسیر زنجیره‌ای ساده و یک‌سویه حاصل نمی‌شود؛ بلکه شایستگی محتوایی ـ تربیتی معلم، طراحی تجربه‌های یادگیری، فضای امن و گفت‌وگومحور و فرصت تمرین عملی، در تعامل با حمایت مدیریتی، زمان، منابع و نظام ارزشیابی، دانش‌آموز را به سمت تقویت دانش، نگرش و مهارت شهروندی سوق می‌دهد. نوآوری مقاله در تلفیق نقش‌های حرفه‌ای معلم با سازوکارهای مشخص پرورش ارزش‌ها و مهارت‌ها و وارد کردن عوامل زمینه‌ای به مدل مفهومی است. بر این اساس، راهکارهایی چون یادگیری مشارکتی، بحث هدایت‌شده، حل مسئله اجتماعی، ایفای نقش، پروژه اجتماعی، الگوسازی رفتاری و ارزشیابی عملکردی پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه ها
معلم علوم اجتماعی؛ تربیت شهروندی؛ شهروند کنشگر؛ ارزش‌های اجتماعی؛ مهارت‌های اجتماعی؛ فضای باز کلاس
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر