طراحی و اعتباریابی الگوی آموزشی «CIVIC» برای کاربرد اخلاقی هوش مصنوعی در کلاس درس مطالعات اجتماعی
کد مقاله : 1035-NCSSE7-FULL
نویسندگان
علی رزاقپور *، سید رضا حسینی پور عبدل آبادی
آموزش و پرورش
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف طراحی و اعتباریابی الگوی آموزشی مبتنی بر چارچوب CIVIC برای کاربرد اخلاقی هوش مصنوعی در کلاس درس مطالعات اجتماعی انجام شده است. پژوهش با استفاده از روش پژوهش مبتنی بر طراحی در چهار فاز تحلیل، طراحی، توسعه و اعتباریابی، و ارزیابی اجرا شد. در فاز تحلیل، با ۱۵ معلم درس مطالعات اجتماعی مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد. در فاز طراحی، الگوی اولیه بر اساس پنج رکن چارچوب CIVIC تدوین گردید. در فاز اعتباریابی، الگو با روش دلفی در سه دور و با مشارکت ۱۵خبره حوزه‌های مرتبط، اعتباریابی شد. ابزارها شامل پرسشنامه ۴۲گویه‌ای، راهنمای مصاحبه و چک‌لیست مشاهده بود. تحلیل داده‌ها با آماره‌های توصیفی و تحلیل محتوای کیفی انجام شد. یافته‌ها نشان داد از ۴۲گویه، ۳۸ گویه با کسب معیارهای اجماع شامل میانه ≥ ۷، دامنه بین‌چارکی ≤ ۲ و درصد توافق ≥ ۷۰٪ تأیید شدند. رکن «استفاده مسئولانه، فراگیر و عادلانه» با ۹۰.۲٪ بالاترین و رکن «آماده‌سازی برای آینده» با ۷۹.۱٪ کمترین اجماع را داشتند. معیار قابلیت اجرا با ۸۹.۵٪ تأیید، کمترین میزان اجماع را کسب کرد که نشان‌دهنده چالش‌های زیرساختی و فرهنگی در پیاده‌سازی در ایران است. تحلیل کیفی به چهار تم اصلی شامل عاملیت انسانی، سواد هوش مصنوعی، چالش‌های ارزشیابی و بومی‌سازی منجر شد. ارزیابی کارگاه آموزشی نشان داد ۸۳٪ شرکت‌کنندگان الگو را کاربردی و ۹۰٪ آن را نوآورانه دانستند. الگوی CIVIC از اعتبار قابل‌قبولی در بافت ایران برخوردار است و می‌تواند به شخصی‌سازی یادگیری، تربیت شهروند فعال و تقویت تفکر انتقادی کمک کند. موفقیت آن نیازمند توانمندسازی معلمان، تدوین دستورالعمل‌های اخلاقی و بومی‌سازی محتواست.
کلیدواژه ها
روش CIVIC، هوش مصنوعی، شخصی سازی یادگیری، آموزش علوم اجتماعی، دانش آموزش محتوا.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر