تأثیر بازخوردهای کلامی مثبت بر افزایش مؤلفه‌های مشارکت فعال دانش‌آموز کم‌روی پایه نهم
کد مقاله : 1029-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
فاطمه سعیدی ویری *1، محمد جعفریان جزی2
1دانشگاه تهران
2دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
کم‌رویی یکی از موانع اصلی مشارکت شفاهی دانش‌آموزان محسوب می‌شود و دانش‌آموزان کم‌رو با وجود تمایل درونی به مشارکت، به‌دلیل ترس از ارزیابی منفی و اضطراب موقعیتی، از بیان نظرات خود خودداری می‌کنند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر به‌کارگیری راهبردهایی نظیر افزایش زمان انتظار، ایجاد رابطه مثبت معلم-دانش‌آموز، فراخوانی گرم و بازخوردهای کلامی تشویق‌آمیز بر افزایش مؤلفه‌های سه‌گانه مشارکت (رفتاری، عاطفی و شناختی) در یک دانش‌آموز کم‌رو است. روش پژوهش کیفی از نوع اقدام‌پژوهی بوده و داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی طی ۱۲ جلسه کلاسی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با دانش‌آموز، معلم و همکلاسی‌ها، و یادداشت‌های تأملی معلم-پژوهشگر گردآوری گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل موضوعی در سه چرخه اقدام‌پژوهی (تشخیص، اجرا و ارزیابی) انجام شد. یافته‌ها نشان داد که بازخوردهای کلامی مثبت در ترکیب با افزایش زمان انتظار و فراخوانی گرم، توانست چرخه نزولی کم‌رویی را شکسته و مشارکت رفتاری (افزایش دست بلند کردن از صفر به ۴-۵ بار در هر جلسه)، مشارکت عاطفی (افزایش تماس چشمی، لبخند و کاهش اضطراب) و مشارکت شناختی (ارائه پاسخ‌های مستدل و مثال‌های شخصی) را به‌طور چشمگیری افزایش دهد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ایجاد فضای امن روانی و تأکید بر ارزش مشارکت دانش‌آموز، صرف‌نظر از صحت پاسخ، می‌تواند به بازتعریف هویت یادگیرنده و افزایش اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان کم‌رو منجر شود. بر این اساس، به معلمان مطالعات اجتماعی توصیه می‌شود با افزایش زمان انتظار، استفاده از بازخوردهای مثبت و فراخوانی گرم، زمینه را برای مشارکت فعال دانش‌آموزان کم‌رو فراهم آورند.
کلیدواژه ها
اقدام‌پژوهی، مشارکت فعال، دانش‌آموز کم‌رو، مطالعات اجتماعی، پایه نهم
وضعیت: پذیرفته شده مشروط