برساخت شهروندی عاملیت انتقادی آموزش علوم اجتماعی ایران و ژاپن؛ گذار از آموزش تا تجربه شهروندی
کد مقاله : 1018-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
محمد امین چهاردولی1، رضا حیدری *2
1گروه علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان ،کاشان، ایران استاد مدعو دانشگاه فرهنگیان شهید مقصودی همدان.
2دانشجوی آموزش علوم اجتماعی پردیس فرهنگیان شهید مقصودی همدان/
چکیده مقاله
آموزش علوم اجتماعی صرفاً انتقال دانش نیست؛ بلکه بستری برای شکل‌گیری تصور دانش‌آموز از خود، جامعه و مشارکت جمعی است. مسئله اصلی این پژوهش، تمایز میان «آموزش درباره شهروندی» و «تجربه شهروندی» است؛ یعنی تفاوت میان یادگیری نظری درباره حقوق و مسئولیت‌ها با تجربه‌ی زیسته‌ی گفت‌وگو، همکاری و تصمیم‌گیری در کلاس درس. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل تطبیقی، اسناد رسمی برنامه درسی و منابع آموزشی ایران و ژاپن را بر پنج محور «تصویر شهروند مطلوب»، «دانش اجتماعی»، «مواجهه با تفاوت»، «کنشگری» و «امکان تغییر» بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو نظام آموزشی بر مسئولیت‌پذیری و هویت اجتماعی تأکید دارند؛ اما در ایران تمرکز بیشتری بر ارزش‌های جمعی و هویت ملی دیده می‌شود، حال آنکه در ژاپن یادگیری مشارکتی و پیوند با مسائل اجتماعی اولویت دارد. بااین‌حال، نباید این تفاوت را به دوگانه «ایرانِ انتقالی» و «ژاپنِ مشارکتی» تقلیل داد. تفاوت بنیادین در میزان نزدیکی «آموزش شهروندی» به «تجربه یادگیری» است. نتیجه نهایی نشان می‌دهد که تقویت عاملیت انتقادی در آموزش علوم اجتماعی ایران، مستلزم انتقال گفت‌وگو، مشارکت و تحلیل مسائل اجتماعی از سطحِ اهداف برنامه درسی به سطح تجربه روزمره یادگیری در کلاس‌های درس است.
کلیدواژه ها
آموزش علوم اجتماعی، آموزش شهروندی، عاملیت انتقادی، تجربه شهروندی، ایران، ژاپن.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر