فراتر از میانگین: تحلیل ناهمگونی و نیمرخ‌های پنهان درگیری شناختی در کتاب‌های جامعه‌شناسی دوره دوم متوسطه ایران
کد مقاله : 1013-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
حسین طالب زاده *1، محمد اسماعیل طالب زاده2
1گروه علوم اجتماعی دانشگاه فرهنگیان تهران
2داشنجوی کارشناسی ارشد مدیریت
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف شناسایی نیمرخ‌های پنهان درگیری شناختی و سنجش ناهمگونی طراحی آموزشی در کتاب‌های درسی جامعه‌شناسی دوره دوم متوسطه ایران انجام شد. برخلاف ارزیابی‌های پیشین که بر میانگین کلی کتاب متمرکز بودند، این مطالعه پراکندگی درون‌متنی را در کانون تحلیل قرار داد. داده‌های حاصل از تحلیل ۵۱ درس در چهار کتاب جامعه‌شناسی ۱، جامعه‌شناسی ۲، جامعه‌شناسی ۳ و هویت اجتماعی با روش ویلیام رومی برای سه مؤلفه متن، تصویر و پرسش محاسبه شد. برای سنجش ناهمگونی درونی از ضریب تغییرات و آزمون لوین و برای شناسایی نیمرخ‌های پنهان از تحلیل خوشه‌ای استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد کتاب جامعه‌شناسی ۲ با ضریب تغییرات ۱۲۲.۴۵ درصد بالاترین ناهمگونی متنی و کتاب هویت اجتماعی با ۳۶.۵۲ درصد یکنواخت‌ترین ساختار متنی را دارد. آزمون لوین تفاوت معنادار واریانس مؤلفه‌ها را میان کتاب‌ها تأیید نکرد. تحلیل خوشه‌ای سه نیمرخ متمایز آشکار ساخت: ۳۵.۳ درصد دروس در خوشه کاملاً منفعل و ۲۱.۶ درصد در خوشه بسیارفعال قرار گرفتند. این وضعیت نشان‌دهنده گسست میان متن عمدتاً منفعل و تکالیف پایانی فعال است. نتیجه‌گیری این است که طراحی کتاب‌های درسی باید علاوه بر کاهش ناهمگونی، بر هم‌ترازی ساختاری میان محتوای روایی و تکالیف ارزشیابی متمرکز شود.
کلیدواژه ها
ناهمگونی برنامه‌درسی، تحلیل خوشه‌ای، ضریب تغییرات، کتاب‌های درسی جامعه‌شناسی، روش ویلیام رومی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی