کاربست هنر و ادبیات در آموزش علوم اجتماعی: تحلیلی میان‌رشته‌ای از ظرفیت‌های تربیتی آثار هنری در فهم مسائل اجتماعی
کد مقاله : 1000-NCSSE7-FULL (R1)
نویسندگان
سارا مقدسی1، رقیه ولایتی *2
1دانشجوی دانشگاه فرهنگیان فاطمه الزهرا
2مدرس دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
آموزش علوم اجتماعی زمانی می‌تواند به فهم عمیق مسائل اجتماعی منجر شود که از سطح انتقال مفاهیم نظری و اطلاعات کتابی فراتر رود و تجربه زیسته، احساسات، روایت‌ها، نمادها و تخیل اجتماعی یادگیرندگان را نیز درگیر سازد. هنر و ادبیات از مهم‌ترین عرصه‌هایی هستند که زندگی اجتماعی، نابرابری، قدرت، هویت، طبقه، جنسیت، فقر، مهاجرت، خشونت، شهرنشینی، محیط‌زیست و بحران‌های فرهنگی را در قالب روایت، تصویر، نمایش، شعر، موسیقی و سینما بازنمایی می‌کنند. از این رو، کاربست هنر و ادبیات در آموزش علوم اجتماعی می‌تواند به رویکردی میان‌رشته‌ای برای تقویت تفکر انتقادی، همدلی اجتماعی، تخیل جامعه‌شناختی و درک پیچیدگی‌های زندگی اجتماعی تبدیل شود. مقاله حاضر با رویکردی نظری ـ تحلیلی و با تکیه بر جامعه‌شناسی آموزش، جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، پداگوژی انتقادی، نظریه بازتولید فرهنگی، کنش متقابل نمادین و نظریه تضاد، ظرفیت‌های تربیتی هنر و ادبیات را در آموزش علوم اجتماعی بررسی می‌کند. یافته‌های تحلیلی مقاله نشان می‌دهد که آثار هنری و ادبی می‌توانند مفاهیم انتزاعی علوم اجتماعی را عینی، ملموس و تجربه‌پذیر کنند و دانش‌آموزان را از یادگیرندگانی منفعل به سوژه‌هایی پرسشگر، مفسر و منتقد تبدیل سازند. با این حال، استفاده از هنر و ادبیات در آموزش علوم اجتماعی زمانی اثربخش است که صرفاً به عنوان ابزار تزئینی یا سرگرمی به کار نرود، بلکه در چارچوبی جامعه‌شناختی، انتقادی و مسئله‌محور سازمان‌دهی شود.
کلیدواژه ها
هنر، ادبیات، آموزش علوم اجتماعی، جامعه‌شناسی آموزش، جامعه‌شناسی هنر، پداگوژی انتقادی، تخیل جامعه‌شناختی، مسائل اجتماعی.
وضعیت: پذیرفته شده